Het 1e bestuur

E.J. de Jong   voorzitter
H. Paling   secretaris
M. de Rooij   penningmeester
L. Voorkamp   lid
P. van Rhijn   lid


Oprichting Nationale Dambond
Op zondag, 25 maart 1906 werd in De Karseboom in de Kalverstraat te Amsterdam de eerste bijeenkomst gehouden van afgevaardigden van damverenigingen in ons land tot het oprichten van een dambond.  

Door vertegenwoordigers van 11 damverenigingen - onder hen ook een bestuurslid van Excelsior -  werd besloten tot de oprichting van “Den Nationalen Dambond”
Mede door de officiële toetreding van Excelsior in december 1906 telt deze Dambond dan 15 verenigingen.
Al in 1907 kwam Excelsior uit in de competitie om het Nederlands kampioenschap. Excelsior uit Waddinxveen behoorde tot de oudste damverenigingen van Nederland, zoals onderstaande opsomming, waarin wij niet beweren compleet te zijn, laat zien:

1899    :    Constant -  Rotterdam
1900    :    Verenigd Amsterdamsch Damgenootschap
1902    :    Ons Genoegen -  Edam
1904    :    Damclub Haarlem
1904    :    Damclub Wormerveer
1905    :    Zijper Damclub – ’t Zandt
1905    :    Het Noorden – Groningen
1906    :    Excelsior – Waddinxveen

 

Tijdelijk een 2e damvereniging
Het is nu haast niet meer voor te stellen, maar in de eerste helft van de 20e eeuw bereikte de verzuiling een hoogtepunt.
In de maatschappij was alle keurig in hokjes verdeeld.
Katholiek, protestant-christelijk en algemeen. Dat gold voor scholen, vakbonden en het kon dan ook niet uitblijven: In de 20’er jaren ontstond er een RK Dambond en in 1922 werd in Waddinxveen de Rooms-Katholieke damvereniging T.O.G. opgericht. Deze bond bleek niet erg sterk en heeft ongeveer 20 jaren bestaan.

Uit overlevering is bekend, dat enkele dammers van Excelsior een aantal jaren bij T.O.G. hebben gespeeld.

Foto ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum 1906 – 1931:

 

Zittend

 

Staand  
1e van links Arie van Ringelenstein 1e van links Jan Uittenbroek
2e van links Jacob Appel 4e van links Kees Blonk
3e van links Willem van Ringelenstein (bestuurslid) 2e van rechts Henk Troost
4e van links Leen Kramp  (bestuurslid)    
5e van links N.P. de Zwart (voorzitter)    
2e van rechts Teun Baan    

 

Hoe ging het verder
Daar de notulen van de eerste 7 jaren en die uit de periode van 1926 tot 1930 door brand bij de toenmalige secretaris H. Paling zijn verwoest, is uit die eerste decennia weinig bekend.

Van de periode vanaf de oprichting tot en met het seizoen 1912-1913 is alleen bekend, dat A. van Eeuwen in 1911 Excelsior ‘s eerste clubkampioen was.
De clubkampioenen van 1926 tot en met 1930 zijn niet bekend.
In 1945 is er niet gespeeld om het clubkampioenschap.                                               

In de jaren na de oprichting werd gespeeld op de dinsdagavonden in café Kwaak aan de Zuidkade. De aanvang was destijds 19.00 uur.

Tastbaar uit Excelsior ’s verleden en een wel heel kostbaar bezit is een foto van 26 oktober 1912, gemaakt tere van het bezoek van Herman Hoogland, die in 1912 de eerste Nederlandse wereldkampioen werd. Bij het Nederlands kampioenschap 1911 werd Hoogland 2e achter de winnaar J. de Haas.
In Waddinxveen speelde Hoogland een simultaanseance tegen 19 spelers.
De uitslag  hiervan is nog bekend; 15 keer winst, 3 remises en 1 keer verlies. 

 

Eerste medaille
De eerste medaille werd in 1907 in Utrecht in de wacht gesleept en 25 december 1908 werd de medaille van Waddinxveen gewonnen.

Aan het toernooi in Utrecht, dat werd gehouden op zondag, 29 september 1907, werd deelgenomen door Excelsior en damverenigingen uit Utrecht en Woerden. 

De uitslagen waren:

Excelsior - Utrecht : 6-12
Excelsior - Woerden : 8-10
Utrecht - Woerden : 8-8


Twee fraaie partijen uit dit toernooi zijn nog terug te vinden in “Het Damspel” van oktober 1907. Het gaat hier om wedstrijden van Waddinxveense dammers en wel de partijen van Herman Hoogland sr. tegen oprichter A. van Eeuwen en Herman Hoogland jr. tegen H. Paling.

In april 1909 is “Het Damspel”, het officiële orgaan van de Nationale Dambond geworden. Daarvoor was dit orgaan het clubblad van het Verenigd Amsterdamsch Damgenootschap.

In 1907 staat in “Het Damspel” vermeld, dat twee Waddinxveense dammers, A. van Eeuwen en H. Paling, beiden hun wedstrijd wonnen op zondag, 10 februari 1907 te Bodegraven tegen simultaangever G. van Leeuwen uit Amsterdam.             

G. van Leeuwen was hoofdbestuurslid van de Nationale Dambond en beide leden van Excelsior werden speciaal genoemd in verband met hun betrokkenheid bij de oprichting van een damclub in Bodegraven.

Kort daarvoor, 8 januari 1907, werd door F. Benima, een sterke dammer van het Rotterdamse “Constant” in Waddinxveen een simultaan gegeven. Deze speler won 18 partijen, speelde 5 remises en verloor slechts 1. De speelduur was 3,5 uur.

 

Kampioenschappen
In 1911 werd het eerste (regionaal of provinciaal) kampioenschap behaald.
Tot 1928 kabbelde het verenigingsleven heel kalmpjes voort.

In dat jaar, toen de Olympische Spelen in Amsterdam werden gehouden, sloeg de vlam weer een beetje in de pan, immers de Excelsior-dammers wisten de destijds populaire gongwedstrijden in Alphen aan den Rijn te winnen.

In de jaren 1930-1940 volgden de successen elkaar op. De Waddinxveense dammers werden kampioen van het district Rijnstreek in 1931, 1935, 1936 en 1937. In 1938 werd Excelsior afdelingskampioen. In 1939 en 1940 werd het tweede tiental districtskampioen.
In 1942 en 1956 werd het eerste team weer districtskampioen en in het laatste jaar behaalde het tweede team in haar klasse ook weer de titel.
In 1959 en 1961 werd Excelsior wederom districtskampioen, doch nu van het Goudse Damdistrict. In 1964 werd het 2e team ook weer kampioen.

In de 70-er en 80-er jaren werd het eerste tiental (later achttal) vele malen achtereen kampioen van de 1e klasse van de toenmalige Goudse District Dambond en de latere Dambond Midden - Holland.

Meerdere leden van Excelsior hebben deelgenomen aan toernooien om het persoonlijk kampioenschap van de Goudse District Dambond en daarbij werden goede resultaten behaald.

Het meest opmerkelijk resultaat was het tweevoudig behaald kampioenschap door Kees Kramp, die jarenlang de penningen van Excelsior heeft beheerd. Hij werd districtskampioen en wel in 1948 in de 2e klasse en in 1956 in de 1e klasse.

Nederlands 1e wereldkampioen dammen, Herman Hoogland, bezoekt Excelsior


26 oktober 1912
Herman Hoogland, zittend (3e van links) tussen de bestuurders van Excelsior.

De crisisjaren
Het is de Waddinxveense damclub niet altijd voor de wind gegaan. Er waren meerdere perioden, dat het meestal kerngezonde “oudje” op sterven na dood was.
Ondanks de sportieve successen bracht de werkloosheid tijdens de crisisjaren grote armoe met zich mee. Door de aanhoudende crisis liep het ledenbestand met 50% terug. Menig clublid zag in de 30-er jaren geen kans om het dubbeltje contributie op tafel te leggen. In die tijd had Excelsior veel moeite 10 leden bij elkaar te houden.

Toch bleken er dan altijd weer enkele doordouwers op te staan. Meer dan eens werden collectes ten behoeve van de werklozen gehouden.

Wij, samenstellers, durven hier dan ook te zeggen, dat naast de grote animator tijdens de oprichting – A. van Eeuwen – nog 4 leden van heel veel en van grote betekenis zijn geweest voor de vereniging en een groot aandeel hebben gehad in het jarenlang voortbestaan van Excelsior.

Allereerst de bestuursleden en zakenlieden Teun Baan en Henk Troost, die vele malen in financieel opzicht hebben bijgesprongen. Zonder hun geldelijke steun zou de damclub reeds jaren geleden zijn opgeheven.

Naast hen ook de inzet en vasthoudendheid van Kees Kramp, een man met een enorme liefde voor zijn Excelsior. Tientallen jaren lang was hij penningmeester en tijdelijk tevens voorzitter van Excelsior. Hij was de medeorganisator van de schooldamwedstrijden en was de initiatiefnemer van de jaarlijkse Waddinxveense damdag vanaf 1954. Legendarisch is in dit verband de uitspraak van Kees Kramp: “Ook als we maar met 2 man over blijven, zullen we de club in stand houden”. 

Tot nu toe mag 1976, waar het gaat om het ledenaantal, een topjaar worden genoemd. Naast 40 senioren beschikte de club ook nog over 25 jeugdleden.

In een apart hoofdstuk worden de activiteiten en de kwaliteiten van Piet Swart, die bijna 34 jaren voorzitter was, aangehaald.

Contributie

1932    15 cent per week    1957    30 cent per week
1933   10 cent per week   1963   fl. 9,00 per jaar
1944   20 cent per week   1971   fl. 12,00 per jaar
1946   25 cent per week   1990   fl. 96,00 per jaar


Clubbladen
Ruim twee en een half jaar na de oprichting, dus in 1908, was Excelsior reeds in het bezit van een eigen maandschrift, het officieel cluborgaan, genaamd “De Damkunst”. Dit blad was een gezamenlijke uitgave van damverenigingen Constant (Rotterdam), Haarlem, Hoek van Holland, Woerden, Utrecht en Excelsior.
Een erg lang leven als cluborgaan was deze maandelijkse bijdrage niet beschoren.   Totaal 7 nummers (108 pagina’s) verschenen in de periode van september 1908 tot en met maart 1909.
Toentertijd bedroeg het abonnement op dit damtijdschrift fl. 2,00 bij vooruitbetaling. 

Gert Dankers, voormalig lid en bestuurder van Excelsior, heeft de hele serie weten te achterhalen en is in het bezit van een compleet kopie. Vermeld werd al, dat hierin leuke partijbesprekingen van enkele Waddinxveense dammers staan vermeld, alsmede enkele composities van medeoprichter A. van Eeuwen.
Oorzaak van het kort bestaan van “De Damkunst” is het feit dat door samenvoeging van dit blad en het clubblad van het Verenigd Amsterdamsch Damgenootschap,    “Het Damspel”, als het ware als orgaan van de Nationale Dambond is geboren

In de periode van augustus 1980 tot mei 1985 verschenen zeer onregelmatig totaal 10 clubbladen van Excelsior, wederom onder de naam “De Damkunst”.
De redactie hiervan berustte bij Cor Barelds, Jan Both, Gert Dankers en Piet Swart. Van 1993 tot 1996 verzorgden Cor Barelds en Gert Dankers de redactie en uitgave van 10 clubbladen. Bijzondere onderwerpen uit deze laatste serie:                                                                     

  • De 40e Waddinxveense Damdag (Kees Kramp-toernooi), waarin analyse van de partij Anatoli Gantwarg – Teun van de Krol. De jeugdige speler van Excelsior wist de 4-voudig wereldkampioen een remise af te dwingen.
  • De Nederlandse titel Sneldammen Junioren voor Teun van de Krol.
  • Korte biografie over Baba Sy uit Senegal (postuum wereldkampioen)
  • Legpenning gemeente Waddinxveen voor voorzitter P. Swart.

Voorzitters
Voor zover is na te gaan heeft Excelsior in haar tot nu toe 86-jarig bestaan slechts 8 voorzitters gekend. Gedurende 26 jaren heeft A. Blonk als voorzitter Excelsior geleid.

1906 - 1930 : E.J. de Jong, afwisselend C. Breedijk, J, Vroolijk, A. Blonk Azn.
1930 - 1935 : N.P. de Zwart
1935 - 1936 : G. Heringa
1936 - 1939 : W. van Ringelenstein
1939 - 1965 : A. Blonk
1965 - 1969 : H. Troost
1969 - 1972 : C.H. Kramp
1972 - 2006 : P. Swart


Simultaangevers in Waddinxveen
In de loop der tijden hebben diverse dammers, bijna allemaal internationaal grootmeesters, in Waddinxveen simultaanpartijen gespeeld.
In 1980 speelde Ton Sijbrands een schitterend kloksimultaan tegen de 8 halve finalisten om het juniorenkampioenschap van Nederland en arbiter Gert Dankers.
In 1983 demonstreerde de in Zwitserland wonende Nederlander en Internationaal Meester J.T. (Jan) Cazemier zijn kunnen in Waddinxveen.

In de opsomming van enkele bijzondere simultaans mag zeker het dubbel optreden van Ton Sijbrands in 1986 niet ontbreken. Dit ter gelegenheid van het 80-jarig bestaan. Naast een simultaan tegen 30 dammers volbracht hij ook nog twee blindpartijen, waarbij Dick Dibbets (Excelsior) en Henk van Klaveren (Damclub Boskoop) zijn tegenspelers waren.

1907 - F. Benima                                                                                           
1912 - H. Hoogland                                                                                       
1938 - B. Springer                                                                                        
1970 - T. Sijbrands                                                                                         
1980 - T. Sijbrands (kloksimultaan)                                                                   
1983 - J.T. Cazemier uit Zwitserland                                                                                   
1986 - T. Sijbrands (simultaan + 2 blindpartijen)                                              
1988 - H. Wiersma                                                                                        
1988 - Swami Nikhilananda (J. de Ruiter)

Enkele Speellokalen
1906 – 1940

Café-restaurant A. Kwaak, tevens Bondshotel A.N.W.B. en Stationskoffiehuis. Aanlegplaats der Stoomboten. De locatie was gevestigd aan de Zuidkade te Waddinxveen naast de voormalige slagerij De Bas.
1940 – 1960

Van 1940 tot 1960 werd gespeeld in Koffiehuis Centrum, Nesse 45 te Waddinxveen. Dit koffiehuis was de vroegere Sluisjesschool, de eerste school van het Christelijk Nationaal Onderwijs. Het gebouw stond langs de Gouwe naast het sluisje (Schutsluis Huybertsverlaat), eens een nuttige verbinding tussen de Gouwe en de polders en zelfs via de Rotte naar Rotterdam.
1960 – 1992

Van 1960 tot 1992 vonden de dammers hun onderkomen in het Gereformeerd Verenigingsgebouw “Het Trefpunt”, Stationsstraat 18 te Waddinxveen.

Huishoudelijk  Reglement  1937
In de ledenvergadering van 24 augustus 1937 werd een nieuw huishoudelijk reglement vastgesteld. Dit reglement, vastgelegd in boekvorm, 16 cm bij 10 cm, telde 8 pagina’s met omslag. Uit het teruggevonden exemplaar enkele bepalingen:

  • Artikel  2: De club stelt ten doel beoefening van het damspel en tracht dit doel te bereiken door onderling spelen, het houden van damwedstrijden en simultaanseances.                                                      
  • Artikel 13: De contributie wordt wekelijks geïnd en elk jaar bij afzonderlijke bepaling vastgesteld. Nieuwe leden betalen, ook al zijn zij bij aanneming als lid werkloos, een jaar (36 weken) contributie.  
  • Artikel 17: Zoolang 5 leden hare instandhouding wenschen, kan de club niet worden ontbonden.    

Dit  huishoudelijk  reglement  kent  enkele  reclameblokjes  uit  1937:

  • C. Tijsterman, grossier in Tabaksfabrikaten
  • Vergaderlokaal “Centrum” voor bruiloften en partijen – G. Bruynje
  • H.M. de Wilde, Manufacturen en Stoffering
  • J.T. Baan, Meubelstoffeerder, Zuidkade 14, Telefoon 162.
  • L. v.d. Starre, Oranjelaan 13 – Handel in Melk, Boter, Kaas en Eieren, Fl. pap, Koffieroom en versche eigen gekarnde Boter
  • Jac. Saton - Voor alle soorten Uurwerken, Goud en Zilver
  • J.Tol, Prins Hendrikstraat 1 voor Zuivelproducten
  • Coöperatie “Ons Voordeel” Alphen, Waddinxveen, Boskoop. Tel. 76. Brood, Kruidenierswaren, Spaarbank, Assurantie, Hypotheken
  • J.J. Troost, Kerkweg 69, Beproeft Uw geluk en Koopt hier Uw spaarbonnen
  • Voor Levensmiddelen is Uw adres Fa. A. van Eeuwen, Zuidkade
  • Het adres voor een prima naaimachine-olie en reparatie is H. Troost, Zuidkade 10 Waddinxveen

Foto ter gelegenheid van het 50-jarig- jubileum Excelsior 1906 – 1956


Zittend (van links naar rechts) Henk Troost, Willem van der Heijden, Arie Blonk, Kees Kramp, Adriaan Blom.
Staand (van links naar rechts) Arie Littooy, Toon Rietveld, Dirk La Grand, Jan de Heer, J .v.d. Berg, Koert Zwanenburg, Teun Twigt, Kees Blonk, Leen Kramp, Dirk Zwanenburg, Herman Schoenmaker, Gerrit Heeren, J.Coenradi, Tijmen den Ouden, Piet van Eeuwen, Frans Jacobi.

75 – jarig Jubileum
Voor wat betreft de festiviteiten rond dit 75-jarig jubileum in 1981 mag de naam van Theo van Bueren hier om meerdere redenen niet onvermeld blijven.
Ter gelegenheid van dit festijn wilde Theo van Bueren een grootse avond verzorgen.
In die tijd wist hij gedurende vele jaren donateurs voor de damvereniging te werven en daarnaast was hij initiatiefnemer van en had hij in de 70-er jaren de bezielende leiding over tal van acties als de verkoop van lucifers, pennen en kammen.
Mede dankzij zijn inzet en daardoor ook veel inspanningen van heel veel leden van de club, werd een behoorlijke reserve opgebouwd.

Activiteiten rondom het jubileum:

22 december 1980 : Clubkampioenschap “Sneldammen”
10 januari 1981 : Receptie in “Het Trefpunt”
13 januari 1981 : Sneldamtoernooi voor clubteams
16 januari 1981 : Diner-dansant
April 1981 : Dag uit met de jeugd


Theo van Bueren trad op 10 januari 1981 tijdens de receptie in “Het Trefpunt” op als ceremoniemeester, waarbij hij in aanwezigheid van veel damvrienden en damofficials en receptieprogramma bracht, dat er zijn mocht.

Het bestuur, bestaande uit P. Swart (voorzitter), J. Both (secretaris), C.H. Kramp (penningmeester) en de leden C.J. Barelds, A. Blom, B. van Eijk en T. den Ouden, mocht veel belangstellenden de handen schudden.

Onder andere gaven acte de presence en werd Excelsior toegesproken door de penningmeester F.B. van Vloten van de Koninklijke Nederlandse Dambond, voorzitter P. van Drimmelen van de Zuid-Hollandse Dambond, W van Loon namens het Goudse Damdistrict, burgemeester A. Smallenbroek en wethouder A.H van Gent.

In zijn dankwoord haalde voorzitter Piet Swart aan een dankbaar en blij man te zijn. Excelsior was met zijn 40 senioren en 23 jeugdleden een kerngezonde damclub.
Een vriendenkring, waar ook nog wordt gedamd. De liefde voor het damspel, vriendschap en gemoedelijkheid, vormen de basis voor een damvereniging, waar,  als het er op aan komt, ook stevig wordt geknokt om de punten.                                    

Piet Swart haalde daarbij aan:
“En als een speler een mooie winst haalt of een spectaculaire zet doet, dan staan wij er allemaal vaak even bij om te kijken, hoe hij dat heeft geflikt.”

Kees Kramp erelid
Tijdens de receptie roemde Swart de inzet en de kwaliteiten van penningmeester Kees Kramp. Jarenlang actief bestuurder en organisator en zeer verdienstelijk speler op het bord met de 100 ruiten. Erg verrast hoorde Kees Kramp aan, dat hij was benoemd tot erelid.

Sneldamtoernooi voor clubteams
In de damwereld is sneldammen veelal een individuele aangelegenheid. Excelsior introduceerde deze variant voor clubteams (achttallen). De damvereniging DEZ uit Schoonhoven wist dit jubileum-sneldamtoernooi te winnen.
Later zou Excelsior deze opzet nog eens 6 keer herhalen.

Feestavond
Alle leden waren aanwezig in restaurant “De Unie” (Diner dansant). Kees Kramp verraste die avond alle leden door hen een echte clubspeld uit te reiken.

Naast de receptie kende het jubileum meer activiteiten, zoals een sneldamtoernooi met deelname van 12 clubteams, een uitgaansdag voor de jeugd en in het restaurant “De Unie” een diner-dansant m.m.v. “The Blue Note Trio” uit Gouda.  

Eenmalig  clubkampioenschap  sneldammen
In de feestweek werd ook het eerste (en enige) toernooi om het “Clubkampioenschap sneldammen” gehouden. Liefst 36 leden namen hier aan deel. De voorronden bestonden uit 6 poules van elk 6 spelers en de winnaars van elke poule plaatsten zich voor de finale. Zowel in de voorronden als in de finale bedroeg de bedenktijd 10 minuten per speler per partij.
Bij het ingaan van de laatste ronde in deze finale waren er nog 3 gegadigden voor de eerste plaats. Cor Barelds wist het kampioenschap op te eisen en hij wist heel kort achter zich Tijmen den Ouden sr. (2e plaats). De derde plaats werd hier gedeeld door Kees Kramp en Gert Dankers.

Waddinxveense Damdag   - >   Kees Kramp – toernooi
Vanaf 1954 werd in samenwerking met het Sportweek Comité steeds op de eerste zaterdag in februari de “Waddinxveense Damdag” gehouden.
In de tweede helft van de 80´ jaren werd dit evenement omgedoopt tot het Trefpunt toernooi en was de organisatie alleen in handen van Excelsior.
Secretaris Jan Both (ook arbiter) trad veelal op als toernooileider. 

Van 1992 tot en met 1996 werd deze damdag het Kees Kramp-toernooi genoemd.
Een postuum eerbetoon aan Excelsior ’s erelid, penningmeester en 10-voudig clubkampioen.
De man met grote inzet, vasthoudendheid en met een enorme liefde voor zijn club. Legendarisch in dit verband was zijn bekende uitspraak:
“Ook als we maar met 2 man over blijven, zullen we de club in stand houden.”
Het heeft dus niet zo mogen zijn.

Op 19 februari 1994 werd deze damdag voor de 40e keer gehouden.
De organisatie wilde dit jubileum niet ongemerkt voorbij laten gaan en om wat extra luister bij te zetten, wist het bestuur de Witrus Anatoli Gantwarg uit Minsk, 4-voudig wereldkampioen, te strikken om deel te nemen.
De opening van het toernooi, dat werd gehouden in hotel-café-restaurant “De Unie”, werd verricht door voorzitter Piet Swart en de wethouder sportzaken Jan Hielema. Namens de organisatoren bood de wethouder Excelsior ’s voorzitter Piet Swart een herinneringsstandaard aan.
In de hoofdklasse was een soort eregroep gemaakt, waarbij waren ingedeeld:

  • Anatoli Gantwarg, 4-voudig ex-wereldkampioen uit Minsk
  • Evert Bronstring, de onverstoorbare Leidenaar.
  • Gerard van der Wouden, de attractieve Gouwenaar.
  • Teun van de Krol, Excelsior ’s revelatie 1993-1994
1. Evert Bronstring 5 pnt
2. Anatoli Gantwarg 3 pnt
3/4. Teun van de Krol / Gerard van der Wouden 2 pnt

                                                                                 

Een geweldige prestatie werd geleverd door de 19-jarige Waddinxvener Teun van de Krol, door Gantwarg, internationaal grootmeester, een gelijkspel af te dwingen.  

Teun van de Krol kampioen van Nederland bij “Sneldammen” 
In datzelfde jaar werd Teun van de Krol de jongste clubkampioen ooit bij Excelsior. Een jaar later – in 1995 – schitterde Teun wederom door bij het sneldammen voor junioren Kampioen van Nederland te worden. Met een geweldige score van 12 punten uit 7 deelde Waddinxveens revelatie de 1e plaats met Mark Kemperman.
Na twee beslissingswedstrijden bleef de stand gelijk, waardoor Teun dankzij het Sonnenborn-Berger-systeem tot winnaar werd uitgeroepen.