TOERNOOIEN

Periode 1870 t/m 1879

Over de periode
Na een interval van 26 jaar vindt in Purmerend een damtoernooi plaats. Zeker is dat in de kranten boven het IJ in het tijdvak 1844-1869 geen informatie over een toernooi te vinden is. Amsterdam en Haarlem zijn niet volledig doorzocht.
Durfde men het vanwege de superioriteit van Aris de Heer niet aan om een toernooi te organiseren? Nam vanwege deze vermeende superioriteit Klaas de Heer in de jaren 1850/1862 zijn toevlucht tot het schaakspel? Feit is wel dat Klaas de Heer meespeelde in Purmerend1870/09 en Aris de Heer niet, althans zijn naam komt niet voor bij de vier overgebleven spelers die een beslissende herkamp of matches speelden.

De maatschappij is zich verder aan het ontwikkelen. De transportmiddelen, trein!, beslaan een steeds groter gebied waardoor reizen eenvoudiger wordt. Ook het verzenden van post raakt meer en meer in gebruik en wordt goedkoper. Door het opheffen van het ‘dagbladzegel’ in 1869 verschijnen er steeds meer kranten en daalt de prijs van een abonnement.
In dit tijdvak kent het schaakspel een lichte terugval[1], maar het damspel keert sterk terug en de spelers verplaatsen zich voor het eerst aantoonbaar over de provinciegrenzen. In Friesland zien we tegelijkertijd een terugval in het aantal toernooien, de hoogtijdagen uit 1855/1870 keren daar niet meer terug.
In Noord-Holland is Klaas de Heer onbetwist de sterkste speler, maar laat zich weinig zien in Zuid-Holland.
Aris de Heer overlijdt in 1874.

[1] HLOM — J.M.H. Scholten, 1999

Over de toernooien
Na een paar regionale toernooien in Noord-Holland barst het geweld opeens los in een onverwachtse hoek: ten zuidwesten van Rotterdam blijken twee damclubs te bestaan die niet alleen contacten weten te leggen met de spelers in de regio Rotterdam maar ook met de spelers in Amsterdam en de Beemster. Het lijkt er wel op alsof er al een soort van organisatie bestond met een database van spelers die men kon benaderen. Net zo plotseling als deze twee laatstgenoemde clubs ten tonele verschijnen, zo abrupt verdwijnen zij in het niet.

Purmerend1870 bijt de spits af en kan worden beschouwd als het laatste ‘grote’ toernooi waarin de spelers elkaar nog via matches bekampten. In Purmerend1877 zien we voor het eerst een ‘rondtoernooi’.
Ondanks de nabijheid van de sterke spelers uit de Beemster en de Schermer, valt het aantal toernooien in Purmerend tegen. Vanaf 1854, eerste verschijningsjaar van een krant in Purmerend, tot 1880 zijn slechts twee advertenties gevonden in de kranten uit Purmerend. Troffen de spelers elkaar wekelijks tijdens de veemarkt en bestond er daarom minder behoefte aan het organiseren van een toernooi? Gaf de clubavond in Middenbeemster voldoende competitie waardoor er geen behoefte aan een toernooi was?

De toernooien in Alblasserdam en Ridderkerk trekken ook spelers uit Noord-Holland. Advertenties in Noord-Hollandse kranten zijn niet gevonden. Een berichtje naar de damclub In Middenbeemster zou al voldoende zijn. Maar hoe kwam Van Vught aan de informatie? Deze toernooien tonen ook opeens aan dat het damspel in de ‘betere kringen’ en niet alleen in de boerenstand, wordt gewaardeerd.
In Hoogkarspel vinden twee toernooien plaats en in 2008 kwam eindelijk informatie over het toernooi in Wieringerwaard, al genoemd in HetDamspel 1906/maart, aan het licht.
We nemen aan dat de organisator over voldoende materiaal beschikte. Hoe men een begrenzig aan de bedenktijd stelde is niet bekend, het spelen met een klok vond pas veel later ingang. Voor de puntentelling gebruikte men 1, ½ en 0.
In Zuid-Holland is het heffen van inleggeld een ‘gewone’ zaak. Twee gulden is een fors bedrag (Ridderkerk1878).


Datum : 19.02.1870      
Plaats : Purmerend Provincie : Noord-Holland
Winnaar : K.de Heer (?) Deelnemers : 16
Spelers uit regio : 4 Codering : regionaal(?)
Spel(len) : dam Match/rond : match
Prijs : dambord Dag : zaterdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 25.09.1874      
Plaats : Hoogkarspel Provincie : Noord-Holland
Winnaar : onbekend Deelnemers : -
Spelers uit regio : - Codering : regionaal(?)
Spel(len) : dam/kolven/biljart Match/rond : -
Prijs : - Dag : vrijdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : nee

Datum : 09.11.1876      
Plaats : Alblasserdam Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : H.H. Baudet Deelnemers : 20
Spelers uit regio : 1, 9 Codering : provinciaal
Spel(len) : dam Match/rond : rond(?)
Prijs : speeltafeltjes Dag : donderdag
Advertentie(s) : nee Verslag(en) : ja

Datum : 27.02.1877      
Plaats : Ridderkerk Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : J.A. Plaizier Azn.(?) Deelnemers : -
Spelers uit regio : 8 Codering : regionaal(?)
Spel(len) : dam Match/rond : rond(?)
Prijs : speeltafeltje Dag : dinsdag (avond)
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : nee

Datum : 01.06.1877      
Plaats : Gouda Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : E.J.B. van Vught Deelnemers : 14
Spelers uit regio : 3, 5, 8 Codering : landelijk(?)
Spel(len) : dam Match/rond : rond(?)
Prijs : dambord Dag : vrijdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 20.09.1877      
Plaats : Purmerend Provincie : Noord-Holland
Winnaar : K.de Heer Deelnemers : 16
Spelers uit regio : 3, 4, 6 Codering : regionaal(?)
Spel(len) : dam Match/rond : rond
Prijs : dambord Dag : donderdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 21.11.1877      
Plaats : Alblasserdam Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : A.Zomerdijk Deelnemers : 22
Spelers uit regio : 1, 3, 4 Codering : landelijk
Spel(len) : dam Match/rond : rond(?)
Prijs : zilver inktkoker Dag : woensdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 20.03.1878      
Plaats : Ridderkerk Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : E.J.B. van Vught Deelnemers : 17
Spelers uit regio : 1, 3, 4, 8 Codering : nationaal(?)
Spel(len) : dam Match/rond : rond
Prijs : onbekend Dag : woensdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 21.03.1878      
Plaats : Hoogkarspel Provincie : Noord-Holland
Winnaar : K.de Heer Deelnemers : onbekend
Spelers uit regio : 4, 6 Codering : regionaal
Spel(len) : dam Match/rond : rond(?)
Prijs : onbekend Dag : donderdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 24.04.1878      
Plaats : Wieringerwaard Provincie : Noord-Holland
Winnaar : K.de Heer Deelnemers : 21
Spelers uit regio : 4, 6 Codering : provinciaal
Spel(len) : dam Match/rond : rond
Prijs : onbekend Dag : woensdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : 12.03.1879      
Plaats : Ridderkerk Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : A.Smit Deelnemers : 29
Spelers uit regio : 1, 4, 5 Codering : nationaal
Spel(len) : dam Match/rond : rond
Prijs : onbekend Dag : woensdag
Advertentie(s) : ja Verslag(en) : ja

Datum : diverse.03.1879      
Plaats : Rotterdam Provincie : Zuid-Holland
Winnaar : T.A. van Dijk Deelnemers : 22
Spelers uit regio : 9 Codering : lokaal
Spel(len) : dam Match/rond : rond
Prijs : piece-de-milieu Dag : 5 speeldagen
Advertentie(s) : nee Verslag(en) : ja